Bitki presleme, yaprak ve çiçekleri düz biçimde kurutarak albüm, çerçeve veya hobi çalışmasında saklamanın basit bir yoludur. İyi sonuç için ağır bir kitabın arasına bitki koymak tek başına yetmez; nemi uzaklaştıran kâğıt, düzenli basınç ve sabırlı kurutma gerekir.
Çalışmaya az sayıda, sağlam örnekle başlamak daha kolaydır. Çok kalın ve sulu bitkiler geç kurur; renk kaybı, kararma ve küf riski artar. İnce yapraklar ve küçük çiçekler başlangıç için daha uygundur.
Hangi bitkiler preslemeye uygundur?
Damarlı fakat çok etli olmayan yapraklar, papatya benzeri ince çiçekler, eğrelti parçaları ve küçük otlar dengeli kurur. Kalın gövdeli çiçeklerde sapı inceltmek veya çiçeği ayrı, yaprağı ayrı preslemek gerekebilir. Sukulent yaprakları ve su tutan iri örnekler başlangıç çalışması için uygun değildir.
Yağmurdan hemen sonra toplanan örneklerde yüzey nemi fazla olur. Kuru bir günde, bitki üzerindeki çiy dağıldıktan sonra seçim yapmak işinizi kolaylaştırır. Koruma altındaki alanlardan, özel mülklerden veya nadir türlerden izinsiz örnek almayın.
Örneği toplamadan önce bakılacaklar
Yaprakta böcek, yoğun leke veya çürüme bulunmamasına dikkat edin. Bitkinin doğal biçimini gösterecek bir sap ve birkaç yaprak çoğu albüm için yeterlidir. Gereğinden fazla örnek toplamak hem doğaya zarar verir hem de pres içinde hava dolaşımını zorlaştırır.
Gerekli malzemeler
- Emici, baskısız kâğıt
- Düz karton katmanlar
- Ağır kitaplar veya vidalı bitki presi
- Cımbız ve küçük makas
- Tarih ve yer notu için kurşun kalem
- Kuruyan örnekler için asitsiz albüm sayfası
Parlak dergi sayfası nemi iyi çekmez ve baskı boyası bitkiye geçebilir. Kâğıt havlu kabartısı da yaprak üzerinde iz bırakabilir. Düz, temiz ve emici kâğıt kullanmak daha pürüzsüz bir sonuç verir.
Bitki prese nasıl yerleştirilir?
Örneği önce temiz bir kâğıt üzerinde istediğiniz biçimde düzenleyin. Yaprakların ön ve arka yüzünü göstermek istiyorsanız bir yaprağı dikkatle çevirin. Çiçek taç yapraklarını cımbızla açın; üst üste yığılan bölümler kururken koyu leke oluşturabilir.
Bitkinin altına ve üstüne emici kâğıt, onun dışına da düz karton koyun. Birden fazla örnek preslenecekse her bitki arasında ayrı emici katman bulunsun. Katmanları aynı hizada tutmak basıncın eşit dağılmasını sağlar.
Kitap yöntemi kullanıyorsanız bitkiyi doğrudan değerli kitabın sayfasına koymayın. Kâğıt paketini iki düz karton arasına alın, üzerine geniş ve dengeli ağırlık yerleştirin. Küçük bir noktaya aşırı yük bindirmek yerine tüm yüzeye yayılan basınç daha iyi sonuç verir.
Kâğıtlar ne zaman değiştirilir?
İlk günlerde bitki en fazla nemi bırakır. Yaklaşık 24-48 saat sonra emici kâğıtları nazikçe kontrol etmek ve nemlenmişse değiştirmek küf riskini azaltır. Örneği kaldırırken sapı çekmek yerine kâğıdı yavaşça açın; yumuşayan yaprak kolay yırtılır.
Kalınlığa ve ortam nemine göre ilk hafta birkaç kez kâğıt değişimi gerekebilir. Sonraki günlerde aralık uzatılabilir. Presi kuru, hava alan ve doğrudan güneş almayan bir yerde tutun; kapalı plastik kutu nemi içeride hapseder.
Kurutma ne kadar sürer?
İnce yapraklar bir iki haftada kuruyabilir; kalın saplı örnekler daha uzun sürebilir. Takvime bakmak yerine bitkinin dokusunu kontrol edin. Tam kuruyan örnek serin ve kâğıtsı hissedilir, büküldüğünde esnemez ve yüzeyinde nem bulunmaz.
Presi erken açıp örneği albüme almak, kapalı sayfalar arasında küf oluşmasına neden olabilir. Rengi korumak için hızlı fakat kontrollü nem uzaklaştırma önemlidir. Doğrudan güneşte kurutmak işlemi hızlandırsa da rengi soldurabilir.
Kuruyan bitki albüme nasıl alınır?
Örneği desteklemek için pres kâğıdını hafifçe eğin ve bitkinin kendi kendine ayrılmasını bekleyin. Gerekirse ince bir spatula veya cımbız kullanın. Yaprağı ucundan çekmek, damarların kırılmasına yol açabilir.
Asitsiz albüm kâğıdı uzun süreli saklama için daha uygundur. Bitkiyi küçük kâğıt şeritlerle sabitlemek, tüm yüzeye yapıştırıcı sürmekten daha kontrollüdür. Yapıştırıcı kullanılacaksa sararma yapmayan, arşiv amaçlı ürün seçin ve önce küçük bir parçada deneyin.
Albüm notuna tarih, genel bölge, bitkinin bulunduğu ortam ve biliniyorsa tür adını yazabilirsiniz. Kesin teşhis yapılamıyorsa tahminî adı gerçek bilgi gibi kaydetmeyin. Notları bitkinin üzerine değil, sayfanın ayrı bölümüne ekleyin.
Küf ve renk kaybını önlemek için
Çerçeveleme yaparken nelere dikkat edilir?
Preslenmiş bitkiyi çerçeveye almadan önce tamamen kuru olduğundan emin olun. Bitki cam yüzeye doğrudan sıkışırsa ortam sıcaklığı değiştiğinde oluşan nem örneğe geçebilir. Derin çerçeve veya ince bir ara paspartu, bitkiyle cam arasında boşluk bırakır.
Arka kartonun asitsiz olması sararmayı geciktirir. Çerçeveyi doğrudan güneş alan pencere karşısına asmak renkleri hızla soldurur. Mutfak, banyo ve nemli duvarlar yerine sıcaklığı daha dengeli bir iç duvar tercih edin.
Çocuklarla bitki presleme
Hazırlanan albümde her sayfaya tek bir örnek koymak ince parçaların birbirine sürtünmesini azaltır. Sayfalar arasında koruyucu ince kâğıt kullanılabilir. Albümü dik rafta aşırı sıkıştırmak yerine düz veya destekli biçimde saklamak, kurumuş sapların kırılma riskini düşürür.
Çocuklarla çalışırken yalnız yere düşmüş yaprakları toplamak güzel bir başlangıç kuralıdır. Bitkinin adını, rengini ve bulunduğu ortamı konuşmak çalışmayı basit bir doğa gözlemine dönüştürür. Zehirli veya cildi tahriş eden türlerden uzak durun.
Ağır kitapları çocukların tek başına taşımasına izin vermeyin. Makas, pres vidası ve yapıştırıcı kullanımı yetişkin gözetiminde olmalıdır. Küçük bir tarih etiketi eklemek, albümün zaman içinde kişisel bir hatıraya dönüşmesini sağlar.
- Islak örnekleri prese koymayın.
- İlk günlerde nemli kâğıdı değiştirin.
- Çok kalın bitkileri aynı katmanda sıkıştırmayın.
- Presi nemli bodrum veya kapalı kutuda bekletmeyin.
- Tam kurumadan albümü kapatmayın.
- Albümü güneş ve yüksek nemden uzak tutun.
İlk denemede birkaç yaprakla çalışmak, kâğıt değişim aralığını ve uygun basıncı görmenizi sağlar. Temiz katmanlar ve acele etmeden yapılan kurutma, özel ekipmandan daha belirleyicidir.